Psikologian doktorea eta UPV/EHUko Psikologia Kliniko eta Osasunaren eta Ikerketa Metodologiaren Saileko irakaslea.
Zergatik da lehentasunezkoa jokabide suizidaren prebentzioa indartzea haur, nerabe eta gazteen artean?
Haur, nerabe eta gazteen jokabide suizidaren prebentzioa osasun publikoaren lehentasun nagusietako bat bihurtu da nazioartean. Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) azpimarratu du beharrezkoa dela goiztiar, koordinatu eta komunitate-mailako esku-hartzea, bereziki garapen-etapa sentikorretan, non sufrimendu emozionala areagotu daitekeen eta aurre egiteko estrategiak oraindik garatzen ari diren.
Kasu askotan, sufrimendu handia bizi duten haurrek, nerabeek eta gazteek ez dute laguntza zuzenean eskatzen. Horregatik, funtsezkoa da erreferentziazko helduek —gazteria-, hezkuntza-, gizarte- eta komunitate-eremuetako profesionalek— alarma-seinaleak antzemateko eta laguntza goiz aktibatzeko tresnak izatea. Ebidentzia zientifikoak erakusten du prebentzioa posible dela, baldin eta sentsibilizazioa, babes-faktoreen indartzea eta detekzio- eta deribazio-bideen hobekuntza uztartzen badira.
Zer eginkizun izan dezakete gazteekin lan egiten duten profesionalek prebentzio-lan honetan?
Haur, nerabe eta gazteekin lan egiten duten profesionalek posizio estrategikoa dute prebentzioan, gazteekin harreman estua eta jarraitua baitute testuinguru naturaletan. Haien rola ez da klinikoa, baina bai prebentiboa eta bideratzailea. Prestakuntza egokiarekin gai izan daitezke jokabidean aldaketa kezkagarriak antzemateko, entzute segururako espazioak sortzeko, sufrimendu emozionalaren inguruko estigma murrizteko eta laguntza espezializatura bideratzea garaiz aktibatzeko.
Komunitateko helduen sarea prestatuta dagoenean, sistema sentikorrago bihurtzen da gazteen sufrimenduarekiko, eta esku-hartze goiztiarra gertatzeko probabilitatea handitzen da.
Zer esan nahi du gatekeeper ikuspegiak gazteekin egindako lanean?
Gatekeeper ikuspegiak dio jokabide suizidaren prebentzioa erantzukizun partekatua dela. Gatekeeper bat da, bere eginkizunagatik, gazteekin ohiko harremana duen pertsona eta prestakuntza espezifikoa jaso ondoren arrisku-seinaleen aurrean lehen erantzuna eman dezakeena.
Gatekeeper baten funtzio nagusiak hauek dira: alarma-seinaleak identifikatzea, modu zuzenean eta seguruan galdetzea, lehenengo euste emozionala eskaintzea eta baliabide egokietara deribatzea erraztea.
Garrantzitsua da azpimarratzea gatekeeper-ak ez duela esku-hartze espezializatua ordezkatzen, baizik eta gaztearen eta laguntza-sistemaren arteko zubi-lana egiten duela.
Zer gaitasun praktiko landuko dira ikastaroan?
Ikastaroa gazteekin eguneroko lanean aplikagarriak diren gaitasunak garatzera bideratuta dago. Zehazki, honako hauek landuko dira:
- jokabide suizidaren alarma-seinaleak identifikatzea,
- sufrimenduari eta ideazio suizidari buruzko elkarrizketa zailak nola abiatu,
- arrisku-mailaren hasierako balorazioa,
- zaurgarritasun-egoeretan laguntzeko estrategiak,
- eta deribazio eta koordinazio prozedura egokiak.
Ikuspegia nagusiki praktikoa da, haur, nerabe eta gazteen eremuko egoera errealetan oinarrituta.
Zergatik gomendatuko zenieke prestakuntza hau gazteriaren arloko profesionalei?
Profesional askok gazteen sufrimendua antzematen dute eguneroko jardunean, baina ez dira beti seguru sentitzen nola jokatu behar duten jakiteko. Prestakuntza honek aukera ematen du modu egokian esku hartzeko konfiantza handitzeko, ebidentzian oinarritutako jarraibide argiak eskuratzeko eta haur, nerabe eta gazteen babes-sare komunitarioa indartzeko.
Mezu nagusia argia da: prestatutako komunitate batek hobeto zaintzen eta babesten du gazteen ongizatea.
